2022 was het jaar van inflatie met een top van 17,1% in september, een ongekende stijging van de consumentenprijzen in Nederland. Over het hele jaar waren de prijzen in 2022 gemiddeld 10% hoger dan in 2021, het hoogste sinds 1975. De afgelopen maanden heeft de inflatie wel een dalende lijn ingezet.
De Nederlandse inflatie ligt hoger dan het Europese gemiddelde. Door onze gespannen arbeidsmarkt staat momenteel een recordaantal vacatures open en zien we een relatief hoge loonstijging. De kerninflatie, waarbij voeding en energie niet worden meegerekend, is in Nederland ook vrij hoog met 7,1% en kerninflatie is relatief hardnekkig.
De verwachting is wel dat de inflatie in 2023 behoorlijk zal afnemen. Lagere energieprijzen, mede door het prijsplafond en de afremmende groei van de economie drukken de prijzen. Niet alleen de wereldprijzen van olie en gas, maar ook de prijzen van de meeste andere grondstoffen, voedselprijzen en containervervoer zijn inmiddels flink gedaald t.o.v. de top in 2022. Het kan alleen even duren voor je deze prijsdaling in consumentenprijzen terug ziet.
Daarnaast heeft de Europese Centrale Bank aangegeven de nodige maatregelen te zullen nemen om de inflatie in te dammen. De beleidsrente zal na de eerdere stappen verder worden verhoogd. De euro wint momenteel terrein terug t.o.v. de dollar, de markt lijkt daarmee het voornemen van de ECB te geloven. Een lagere dollar drukt de prijzen / inflatie in Nederland overigens ook.
Desondanks gaat men er vanuit dat het inflatiepercentage in 2023 nog steeds relatief hoog zal zijn. De inflatieverwachting voor 2023 van experts:
CPB: 3,5%
Rabobank: 4,2%
ING: 4,4%
IMF: 4,2%
OESO: 8,5%
De OESO springt er uit, maar een verwachte inflatie van ruim 4% is nog altijd twee keer hoger dan het streefcijfer van de ECB.
Ook de meetmethode zal in 2023 invloed hebben op het inflatiecijfer. Het CBS gaat naar verwachting vanaf medio 2023 een nieuwe methodiek hanteren bij het bepalen van de CPI. De huidige berekening zorgt ervoor dat bij snel stijgende energieprijzen de inflatie wordt overschat (2022) en dat bij snel dalende prijzen de inflatie wordt onderschat (eind 2022 – begin 2023?). Een rekenwijze die dichter bij de werkelijkheid komt is natuurlijk fraai, maar het is van belang te weten vanaf wanneer de nieuwe methode wordt ingezet en dit goed in je achterhoofd te houden.
Daarnaast zal in 2023 het basiseffect opspelen, in 2022 steeg de inflatie zowel in maart en in de periode juli – september in een hoog tempo. Zonder grote veranderende omstandigheden mag je verwachten dat het inflatiecijfer dit jaar in deze maanden opvallend laag zal uitpakken, enkel alleen omdat ze worden vergeleken met de snel stijgende cijfers een jaar eerder.
Er spelen te veel onzekere factoren om het inflatiepercentage voor 2023 echt goed te kunnen voorspellen. Het is afwachten hoe de spanning in de wereld en de globale economie zich gaan ontwikkelen en hoe ver gaan de centrale banken nou echt met het verhogen van de rente. Zelfs als de ECB doorgaat met het op de rem trappen, dan nog zie je het effect daarvan pas met een flinke vertraging terug in het prijspeil. Deze hogere rente beïnvloedt overigens de vraagzijde van de inflatie, terwijl de huidige inflatie voor een groot deel aan de aanbodzijde speelt, denk aan de hoge gasprijzen en de dichte havens. Of China in 2023 open blijft of toch weer op slot gaat doet er dan ook toe voor ons inflatiecijfer.
En dan is het nog belangrijk wat de huizenmarkt gaat doen, zelf verwacht ik een grotere daling dan de financiële instellingen momenteel voorspellen (met name in de tweede helft van 2023, dus wellicht bepalender voor het inflatiecijfer van 2024). Mochten de huizenprijzen met 20 procent dalen, dan heeft dat ongetwijfeld gevolgen voor de economische groei en het sentiment, men zal veel voorzichtiger worden.
Uit data van het IMF blijkt dat het bij een inflatie van 5% of hoger doorgaans een decennium duurt om terug te keren naar het gewenste niveau van 2%. Het kan dus nog even duren voordat de ECB de inflatie weer onder controle krijgt. In eerste instantie zal de inflatie behoorlijk dalen (let vooral op maart en de zomermaanden), maar met al de onzekerheden in de markt zou deze daarna zomaar weer kunnen stijgen, een tijd vol volatiliteit.